Chcesz płacić od 2% do 17% zamiast 19% czy nawet 32% podatku dochodowego jako przedsiębiorca? Rozważ przejście na ryczałt. Najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że oświadczenie o wyborze tej formy opodatkowania można złożyć przez sam przelew podatku z oznaczeniem PPE – choć organy podatkowe często kwestionują takie podejście. Sprawdź, jak to działa i jakie wiążą się z tym ryzyka.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Podatek dochodowy w Polsce ma różne stawki. Według zasad ogólnych wahają się one od 12% do 32%, a na liniowym wynoszą 19%. Istnieje jednak jeszcze możliwość rozliczania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, gdzie stawki – w zależności od rodzaju prowadzonej działalności – mogą wynosić od 2% do 17%. Ryczałt kusi nie tylko niskim opodatkowaniem dochodu, ale i możliwością stosowania w firmie uproszczonej księgowości. Z ryczałtu chętnie korzystają przedsiębiorcy z sektora MŚP, zwłaszcza mikroprzedsiębiorcy prowadzący JDG.
Jak przejść na ryczałt – wymogi ustawowe
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, o wyborze opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w formie ryczałtu na dany rok podatkowy podatnik składa właściwemu według swojego miejsca zamieszkania naczelnikowi urzędu skarbowego sporządzone na piśmie oświadczenie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnął pierwszy przychód z tego tytułu w roku podatkowym (albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód osiągnął w grudniu).Oświadczenie można złożyć także na podstawie przepisów ustawy o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).
Spór z organem podatkowym o sposób złożenia oświadczenia
Jeden z przedsiębiorców rozpoczął działalność w lutym 2022 r. i wtedy też osiągnął z niej pierwszy przychód. Dnia 18 marca obliczył ryczałt za luty i po odpowiedniej stawce wpłacił go na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Na poleceniu przelewu zaznaczył symbol formularza/tytuł płatności – PPE – jako właściwy wyłącznie dla zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych. Był przekonany, że jasno wyraził tym wymagane ustawą oświadczenie woli o wyborze opodatkowania i przejściu na ryczałt. Do końca 2022 r. w ten sam sposób obliczał i przelewał podatek do skarbówki z symbolem PPE. Urzędnicy nie kwestionowali wysokości wpłacanego podatku. Przedsiębiorca chciał się jednak upewnić co do swojego stanowiska, wystąpił więc o jego potwierdzenie do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.
Stanowisko KIS: polecenie przelewu to nie pismo
Organ podatkowy stwierdził, że przedsiębiorca jest w błędzie i nie dokonał skutecznej rejestracji na ryczałt. Dyrektor KIS poinformował, że przepisy wymagają złożenia oświadczenia sporządzonego na piśmie. Takiego warunku – zdaniem organu – nie spełnia próba wyboru formy opodatkowania dokonana w sposób dorozumiany, jedynie przez zatytułowanie polecenia przelewu.
Organ uznał, że zapłata podatku z użyciem symbolu PPE nie może zostać uznana za spełniającą kryteria „pism” złożonych do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. To, że pieniądze z wpłaconego podatku trafiły na rachunek Skarbu Państwa, nie może być traktowane jako równoznaczne ze złożeniem pisemnego oświadczenia woli o wyborze formy opodatkowania.
Rozstrzygnięcie WSA w Gliwicach – korzystne dla podatnika
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, do którego skargę wniósł przedsiębiorca, uchylił interpretację DKIS. Sąd wskazał na treść art. 60 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia tę wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej.
Zdaniem sądu interpretacja oświadczenia woli podatnika „nie pozostawia wątpliwości”, że dokonał on wyboru opodatkowania w formie ryczałtu. W innym przypadku nie wskazywałby na poleceniu przelewu symbolu PPE, który – zgodnie z Załącznikiem nr 4 do obwieszczenia Ministra Finansów z 14 stycznia 2019 r. – jest zastrzeżony właśnie dla ryczałtu.
Sporządzenie na piśmie to nie to samo co forma pisemna
WSA zwrócił uwagę na istotne rozróżnienie: ustawodawca nie zastrzegł dla oświadczenia o wyborze ryczałtu formy pisemnej – wymagał jedynie, by było ono sporządzone na piśmie. Sąd wskazał, że brak jest definicji legalnej zwrotu „sporządzenie czegoś na piśmie”. Potocznie należałoby uznać, że oznacza to sporządzenie oświadczenia przy użyciu znaków alfabetu w celu utrwalenia wypowiedzi. Ten wymóg spełnia w ocenie sądu wskazanie tytułu płatności „PPE” na poleceniu przelewu.
W konkluzji sąd stwierdził: „W rezultacie podatnik złożył skuteczne oświadczenie woli o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych w rozumieniu art. 9 ust. 1 u.z.p.d.” (wyrok WSA w Gliwicach z 25 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1486/24).
Uwaga: wyrok nie oznacza braku ryzyka
Opisane rozstrzygnięcie jest korzystne dla podatników, ale należy zachować ostrożność:
- wyrok nie jest prawomocny – DKIS może wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego;
- organy podatkowe nadal prezentują odmienne stanowisko – DKIS konsekwentnie uznaje, że sam przelew z oznaczeniem PPE nie stanowi skutecznego oświadczenia;
- podatnik wybierający tę drogę musi liczyć się z ryzykiem sporu – może być zmuszony do obrony swojego stanowiska przed sądem administracyjnym (zob. więcej nt. Spory podatkowe);
- linia orzecznicza dopiero się kształtuje – choć pojawiają się kolejne korzystne wyroki (m.in. WSA w Warszawie z 30 stycznia 2025 r., III SA/Wa 2278/24), nie ma jeszcze utrwalonej praktyki NSA.
Rekomendowana praktyka
Przedsiębiorcom, którzy chcą uniknąć ryzyka sporu z organem podatkowym, zalecamy:
- złożenie oświadczenia przez CEIDG – najprostsza i najbezpieczniejsza ścieżka przy rozpoczynaniu działalności lub zmianie formy opodatkowania;
- złożenie pisemnego oświadczenia do urzędu skarbowego – tradycyjna forma, niebudząca wątpliwości organów;
- traktowanie przelewu z PPE jako dodatkowego dowodu – wzmacnia argumentację, ale nie powinien być jedynym sposobem wyrażenia woli.
Wybór formy opodatkowania wyłącznie przez oznaczenie przelewu może być skuteczny – jak pokazuje orzecznictwo – ale wiąże się z ryzykiem konieczności udowodnienia swoich racji przed sądem.
Przejście na ryczałt – podsumowanie
Wyrok gliwickiego sądu ma istotne znaczenie dla praktyki gospodarczej pokazując, że organy podatkowe nie zawsze prawidłowo interpretują wymogi formalne przewidziane przez ustawodawcę. Rozróżnienie między „sporządzeniem na piśmie” a „formą pisemną” może wydawać się akademickie, ale w praktyce ma fundamentalne znaczenie dla ważności oświadczeń podatkowych.
Sprawa ta ilustruje szerszy problem – złożoność polskiego systemu podatkowego, gdzie nawet pozornie oczywiste kwestie formalne – takie jak choćby przejście na ryczałt – mogą rodzić spory z administracją skarbową. Prowadzenie i rozliczanie firmy wymaga dziś nie tylko znajomości stawek i ulg, ale przede wszystkim precyzyjnego wypełniania obowiązków proceduralnych (zob. księgowość dla firm).
Wobec dynamicznie zmieniających się przepisów i niejednorodnego orzecznictwa, współpraca z doświadczonym biurem rachunkowym pozwala nie tylko na prawidłowe prowadzenie ewidencji, ale także na świadomy wybór formy opodatkowania, w tym również wybór formy prawnej prowadzonej działalności, z pełną znajomością związanych z tym ryzyk.
Autor: Robert Nogacki, radca prawny w Kancelarii Prawnej Skarbiec, oferującej doradztwo podatkowe, prawne i strategiczne dla firm
